İlaç Uygulamalarında Hemşirenin Sorumlulukları
Synopsis
Hemşirelik mesleği bir bakım bilimidir. Hastanın 24 saatlik süre içerisinde kesintisiz bakımından sorumlu kişi hemşirelerdir. İlaç uygulamaları hemşirelik bakım sürecinin önemli bir parçasıdır. İlaç uygulamaları oldukça dikkat ve titizlik gerektiren bir tedavi yöntemidir. İlacın çocuk hasta üzerindeki fiziksel olarak etkilerini, yan etkilerini; çocuk hastaların emosyonel durumunu ve bu duruma karşı gösterdiği tepkileri gözlemleyen çocuk hemşirelerin önemli sorumlulukları bulunmaktadır. Bu kitap bölümünde hemşirelerin ilaç uygulamaları üzerindeki sorumlulukları ele alınarak rehber olması amaçlanmıştır.
References
Çiftçi B, Aksoy M. Çocuklarda Akılcı İlaç Kullanımı ve Hemşirelerin Sorumlulukları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;6(3):191-4
Koç Aslan S, Göçmenavcı G, Özel Z, Kuralay TM. İlaç Uygulamalarının Değerlendirilmesi: Hemşirelik Alışkanlıkları. İKÇÜSBFD. 2023;8(2):251-6
Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı’nda (HUÇEP) https://www.hemed.org.tr/wp-content/uploads/2023/10/hemsirelik_cekirdek_egitim_programi.pdf
Sıvrıkaya KS, Kara, A.Ş. Hemşirelerin tibbi hata yapma eğilimlerinin incelenmesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019, 8.1: 7-14
Watanabe H, Nagano N, Tsuji Y, Noto N, Ayusawa M, Morioka I. Challenges of pediatric pharmacotherapy: A narrative review of pharmacokinetics, pharmacodynamics, and pharmacogenetics. European Journal of Clinical Pharmacology. 2024;80(2):203–21. doi:10.1007/s00228-023-03598
Rieder M. Adverse drug reactions in children: Pediatric pharmacy and drug safety. J Pediatr Pharmacol Ther. 2019;24(1):4–9. doi: 10.5863/1551-6776-24.1.4
Robert NJ, Abirami T. Deep learning method for weight-based drug dosage calculation for paediatrics. IEEE International Conference on Emerging Research in Computational Science, 2023. doi:10.1109/ICERCS57948.2023.10434161
Taş AF, Akkoyun S. Yenidoğanlarda İlaç Uygulama Hatalarında Hemşirenin Sorumluluğu. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2020;8(3), 1018-1029. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.724814
Baran, Z, Akın Korhan E. Hemşire Kaynaklı İlaç Hatalarının Nedenleri ve Önlenmesine Yönelik Güncel Yaklaşımlar: Sistematik Derleme. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023; 5(1), 58-76
Bayar E, Kılıçarslan Törüner E. Yenidoğanlarda ilaç uygulama hataları ve hemşirelik girişimleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2019;6(3): 204-249
Bereda G. Pediatrics : pharmacokinetics and dose calculation. J Pediatr Neonatal Cares. 2022;12(2):96‒102. doi: 10.15406/jpnc.2022.12.00463
Güneş Ü, Ozturk H, Ülker E. Nurses’ knowledge level about high-alert medications. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021; 9(1), 12-20. https://doi.org/10.24998/maeusabed.803284
İlaç Güvenliği Rehberi (Versiyon 2.0); 2.Baskı: Ankara, Kasım 2015;Available from: www.kalite.saglik.gov.tr.Acessed: 11.Kasım.2018https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-105449/ilgili-standartlar-ve-gostergeler.html
Potter AP, Perry AG, Stockert PA, Hall AM. Fundamentals of Nursing. Tenth Edıtıon Elsevier Printed in Canada ISBN: 978-0- 323-67772-1, 592 633. 2021
Törüner EK, Büyükgönenç L. Çocuk sağlığı: Temel hemşirelik yaklaşımları. Genişletilmiş 3.baskı. Ankara: Nobel Kitabevi, 2023
Çalışır H, Karataş P. Pediatri hemşireliğinde atravmatik bakım yaklaşımı: Ağrı, stres ve anksiyeteyi azaltmada farmakolojik olmayan uygulamalar. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019; 16 (3): 234-5
Oran G, Arslan S. Pediatride atravmatik bakım uygulamaları. Evereklioğlu C, Goncagül G, Dikmetaş C. (Ed.). İçinde: Sağlık bilimleri alanında araştırma ve değerlendirmeler. 2019; (2): s. 21-8. Erişim adresi: https://www.gecekitapligi.com/Webkontrol/uploads/Fck/saglik_cilt_2. pdf#page=21
Mediani HS, Hendrawati S, Shidqi N. The knowledge and attitude of nurses in the ımplementation of atraumatic care in hospitalized children in Indonesia. Journal of Nursing and Health Science. 2019; 8(1): 51-6
Conk Z, Başbakkal Z, Bal Yılmaz H, Bolışık B. Pediatri Hemşireliği. 3. Baskı, Akademisyen Kitabevi, 2021
Vural F, Çıftçı S, Vural. Sık karşılaşılan ilaç uygulama hataları ve ilaç güvenliği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2014;4: 271-275
Dinç A. Sağlık Bilimlerinde Multidisipliner Araştırmalar – 3. 1. Baskı. İstanbul. Efe Akademi Yayınevi, 2020
Broyles AD, Banerji A, Castells M. Practical Guidelines for the Evaluation and Management of Drug Hypersensitivity: General Concepts. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020
Wong A, Seger DL, Lai KH, Goss FR, Blumenthal KG, Zhou L. Drug Hypersensitivity Reactions Documented in Electronic Health Records within a Large Health System. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019;7:1253-1260.e3
Mısırlıoğlu ED, Guvenir H, Toyran M, Vezir E, Capanoglu M, Civelek E, Buyuktiryaki B, Ginis T, Kocabas CN. Frequency of selective immediate responders to aminopenicillins and cephalosporins in Turkish children. Allergy Asthma Proc. 2017;38:376-382
Gomes ER, Kuyucu S. Epidemiology and Risk Factors in Drug Hypersensitivity Reactions. Curr Treat Options Allergy 2017; 4:239-257
Muraro A, Lemanske RF, Jr., Castells M, Torres MJ, Khan D, Simon HU, et al. Precision medicine in allergic disease-food allergy, drug allergy, and anaphylaxis-PRACTALL document of the European Academy of Allergy and Clinical Immunology and the American Academy of Allergy, Asthma and Immunology. Allergy. 2017; 72:1006-21
Solensky R, Phillips E, Drug Allergy. In: Burks W, Holgate ST, O’Hehir RH, Broide RH, Bacharier LB, Khurana Hershey GK, Stokes Peebles R (eds.), Middleton’s Allergy: Principles and Practice, 9.basım, Çin, Elsevier Inc, 2020, 1261-1282
Çelik GE, Karakaya G, Oztürk AB, Gelincik A, Abadoğlu O, Sin A, Damadoğlu E, Yılmaz I, Demirtürk M, Dursun B, Ozdemir SK, Celikel S, Değirmenci P, Bozkurt B, Göksel O, Erkekol FO, Aydın O, Kavut AB, Kırmaz C, Kalpaklıoğlu F, Büyüköztürk S,Kalyoncu F. Drug allergy in tertiary care in Turkey: Results of a national survey. The ADAPT study: Adult drug allergy perception in Turkey. Allergol Immunopathol (Madr). 2014; 42(6): 573-579
Arikoglu T, Aslan G, Batmaz SB, Eskandari G, Helvaci I, Kuyucu S. Diagnostic evaluation and risk factors for drug allergies in children: from clinical history to skin and challenge tests. Int J Clin Pharm. 2015;37:583-591
Cavkaytar O, du Toit G, Caimmi D. Characteristics of NSAID-induced hypersensitivity reactions in childhood. Pediatr Allergy Immunol. 2019; 30:25-35
Mısırlıoğlu ED. Ağır İlaç Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları: Türkiye Ulusal Rehberi 2020.
Çalışır Ö, Çalışkan Z. Çocuklarda Akılcı İlaç Kullanılmasının Önemi ve Ebeveynlere Öneriler. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2020;9(1):32-8
Büyükokuroğlu M.E., Tanyerı P, Keleş R. İlaç-ilaç etkileşimleri konusunda farkındalık. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 4.3: 377-391
McVoy M, Stepanova E, Findling RL. Clinical manual of child and adolescent psychopharmacology. American Psychiatric Pub.; 2023
Chincholkar M. Gabapentinoids: pharmacokinetics, pharmacodynamics and considerations for clinical practice. British Journal of Pain. 2020;14(2):104–14. doi: 10.1177/2049463720912496
Niu J, Straubinger RM, Mager DE. Pharmacodynamic drug–drug interactions. Clin Pharmacol Ther. 2019;105(6):1395–406. doi: 10.1002/cpt.14vura
Armağan B, Demirbaş E, Ihlamur M. İlaç Tedavisi ve Beslenmede Pediatriye Özgü Yaklaşımlar. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, 2024; 22: 395-411
Çorum D, Üney K. Besin-İlaç Etkileşimleri. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2017;10(1):38-55
Elzagallaai, Abdelbaset A., and Michael J. Rieder. "Pathophysiology of drug hypersensitivity." British Journal of Clinical Pharmacology 90.8. 2024: 1856-1868.
Yazıcıoğlu PDM. İlaç Alerjisi. Pediatri. 2017;9(2):154-9.
Jörg L, Yerly D, Helbling A, Pichler W. The role of drug, dose, and the tolerance/intolerance of new drugs in multiple drug hypersensitivity syndrome. Allergy. 2020; 75: 1178–1187. https://doi.org/10.1111/all.14146
Başer S, Manav G. Çocuk hemşirelerinin ilaç hatası yapma durumları ve eğilimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(3): 41- 49
Çakmak C, Konca M, Teleş M. Türkiye Ulusal Güvenlik Raporlama Sistemi (GRS) Üzerinden Tıbbi Hataların Değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2018; 21(3), 423-448
Aslan Y. İlaç kaynaklı tıbbi hata/olay bildirimlerin Dünya Sağlık Örgütü “Hasta Güvenliği Uluslararası Sınıflandırması”na göre değerlendirilmesi. J Health Sci Med. 2020; 3(1): 20-25
Seger DL, Lai KH, Goss FR, Blumenthal KG, Zhou L. Drug Hypersensitivity Reactions Documented in Electronic Health Records within a Large Health System. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019;7:1253-1260.e3
Çelik GE, Dursun B. Ilaç Aşırı Duyarlılık Reaksiyonlarına Yaklaşım: Ulusal Rehber Güncellemesi 2019. Ankara, 2019. https://www.aid.org.tr/wp-content/uploads/2019/12/%C4%B0la%C3%A7-Rehberi-2019-SON.pdf
Koç Aslan S, Göçmenavcı G, Özel Z, Kuralay TM. İlaç Uygulamalarının Değerlendirilmesi: Hemşirelik Alışkanlıkları. İKÇÜSBFD. 2023;8(2):251-6
Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı’nda (HUÇEP) https://www.hemed.org.tr/wp-content/uploads/2023/10/hemsirelik_cekirdek_egitim_programi.pdf
Sıvrıkaya KS, Kara, A.Ş. Hemşirelerin tibbi hata yapma eğilimlerinin incelenmesi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019, 8.1: 7-14
Watanabe H, Nagano N, Tsuji Y, Noto N, Ayusawa M, Morioka I. Challenges of pediatric pharmacotherapy: A narrative review of pharmacokinetics, pharmacodynamics, and pharmacogenetics. European Journal of Clinical Pharmacology. 2024;80(2):203–21. doi:10.1007/s00228-023-03598
Rieder M. Adverse drug reactions in children: Pediatric pharmacy and drug safety. J Pediatr Pharmacol Ther. 2019;24(1):4–9. doi: 10.5863/1551-6776-24.1.4
Robert NJ, Abirami T. Deep learning method for weight-based drug dosage calculation for paediatrics. IEEE International Conference on Emerging Research in Computational Science, 2023. doi:10.1109/ICERCS57948.2023.10434161
Taş AF, Akkoyun S. Yenidoğanlarda İlaç Uygulama Hatalarında Hemşirenin Sorumluluğu. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2020;8(3), 1018-1029. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.724814
Baran, Z, Akın Korhan E. Hemşire Kaynaklı İlaç Hatalarının Nedenleri ve Önlenmesine Yönelik Güncel Yaklaşımlar: Sistematik Derleme. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023; 5(1), 58-76
Bayar E, Kılıçarslan Törüner E. Yenidoğanlarda ilaç uygulama hataları ve hemşirelik girişimleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2019;6(3): 204-249
Bereda G. Pediatrics : pharmacokinetics and dose calculation. J Pediatr Neonatal Cares. 2022;12(2):96‒102. doi: 10.15406/jpnc.2022.12.00463
Güneş Ü, Ozturk H, Ülker E. Nurses’ knowledge level about high-alert medications. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021; 9(1), 12-20. https://doi.org/10.24998/maeusabed.803284
İlaç Güvenliği Rehberi (Versiyon 2.0); 2.Baskı: Ankara, Kasım 2015;Available from: www.kalite.saglik.gov.tr.Acessed: 11.Kasım.2018https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-105449/ilgili-standartlar-ve-gostergeler.html
Potter AP, Perry AG, Stockert PA, Hall AM. Fundamentals of Nursing. Tenth Edıtıon Elsevier Printed in Canada ISBN: 978-0- 323-67772-1, 592 633. 2021
Törüner EK, Büyükgönenç L. Çocuk sağlığı: Temel hemşirelik yaklaşımları. Genişletilmiş 3.baskı. Ankara: Nobel Kitabevi, 2023
Çalışır H, Karataş P. Pediatri hemşireliğinde atravmatik bakım yaklaşımı: Ağrı, stres ve anksiyeteyi azaltmada farmakolojik olmayan uygulamalar. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019; 16 (3): 234-5
Oran G, Arslan S. Pediatride atravmatik bakım uygulamaları. Evereklioğlu C, Goncagül G, Dikmetaş C. (Ed.). İçinde: Sağlık bilimleri alanında araştırma ve değerlendirmeler. 2019; (2): s. 21-8. Erişim adresi: https://www.gecekitapligi.com/Webkontrol/uploads/Fck/saglik_cilt_2. pdf#page=21
Mediani HS, Hendrawati S, Shidqi N. The knowledge and attitude of nurses in the ımplementation of atraumatic care in hospitalized children in Indonesia. Journal of Nursing and Health Science. 2019; 8(1): 51-6
Conk Z, Başbakkal Z, Bal Yılmaz H, Bolışık B. Pediatri Hemşireliği. 3. Baskı, Akademisyen Kitabevi, 2021
Vural F, Çıftçı S, Vural. Sık karşılaşılan ilaç uygulama hataları ve ilaç güvenliği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2014;4: 271-275
Dinç A. Sağlık Bilimlerinde Multidisipliner Araştırmalar – 3. 1. Baskı. İstanbul. Efe Akademi Yayınevi, 2020
Broyles AD, Banerji A, Castells M. Practical Guidelines for the Evaluation and Management of Drug Hypersensitivity: General Concepts. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020
Wong A, Seger DL, Lai KH, Goss FR, Blumenthal KG, Zhou L. Drug Hypersensitivity Reactions Documented in Electronic Health Records within a Large Health System. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019;7:1253-1260.e3
Mısırlıoğlu ED, Guvenir H, Toyran M, Vezir E, Capanoglu M, Civelek E, Buyuktiryaki B, Ginis T, Kocabas CN. Frequency of selective immediate responders to aminopenicillins and cephalosporins in Turkish children. Allergy Asthma Proc. 2017;38:376-382
Gomes ER, Kuyucu S. Epidemiology and Risk Factors in Drug Hypersensitivity Reactions. Curr Treat Options Allergy 2017; 4:239-257
Muraro A, Lemanske RF, Jr., Castells M, Torres MJ, Khan D, Simon HU, et al. Precision medicine in allergic disease-food allergy, drug allergy, and anaphylaxis-PRACTALL document of the European Academy of Allergy and Clinical Immunology and the American Academy of Allergy, Asthma and Immunology. Allergy. 2017; 72:1006-21
Solensky R, Phillips E, Drug Allergy. In: Burks W, Holgate ST, O’Hehir RH, Broide RH, Bacharier LB, Khurana Hershey GK, Stokes Peebles R (eds.), Middleton’s Allergy: Principles and Practice, 9.basım, Çin, Elsevier Inc, 2020, 1261-1282
Çelik GE, Karakaya G, Oztürk AB, Gelincik A, Abadoğlu O, Sin A, Damadoğlu E, Yılmaz I, Demirtürk M, Dursun B, Ozdemir SK, Celikel S, Değirmenci P, Bozkurt B, Göksel O, Erkekol FO, Aydın O, Kavut AB, Kırmaz C, Kalpaklıoğlu F, Büyüköztürk S,Kalyoncu F. Drug allergy in tertiary care in Turkey: Results of a national survey. The ADAPT study: Adult drug allergy perception in Turkey. Allergol Immunopathol (Madr). 2014; 42(6): 573-579
Arikoglu T, Aslan G, Batmaz SB, Eskandari G, Helvaci I, Kuyucu S. Diagnostic evaluation and risk factors for drug allergies in children: from clinical history to skin and challenge tests. Int J Clin Pharm. 2015;37:583-591
Cavkaytar O, du Toit G, Caimmi D. Characteristics of NSAID-induced hypersensitivity reactions in childhood. Pediatr Allergy Immunol. 2019; 30:25-35
Mısırlıoğlu ED. Ağır İlaç Aşırı Duyarlılık Reaksiyonları: Türkiye Ulusal Rehberi 2020.
Çalışır Ö, Çalışkan Z. Çocuklarda Akılcı İlaç Kullanılmasının Önemi ve Ebeveynlere Öneriler. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2020;9(1):32-8
Büyükokuroğlu M.E., Tanyerı P, Keleş R. İlaç-ilaç etkileşimleri konusunda farkındalık. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 4.3: 377-391
McVoy M, Stepanova E, Findling RL. Clinical manual of child and adolescent psychopharmacology. American Psychiatric Pub.; 2023
Chincholkar M. Gabapentinoids: pharmacokinetics, pharmacodynamics and considerations for clinical practice. British Journal of Pain. 2020;14(2):104–14. doi: 10.1177/2049463720912496
Niu J, Straubinger RM, Mager DE. Pharmacodynamic drug–drug interactions. Clin Pharmacol Ther. 2019;105(6):1395–406. doi: 10.1002/cpt.14vura
Armağan B, Demirbaş E, Ihlamur M. İlaç Tedavisi ve Beslenmede Pediatriye Özgü Yaklaşımlar. Istanbul Gelisim University Journal of Health Sciences, 2024; 22: 395-411
Çorum D, Üney K. Besin-İlaç Etkileşimleri. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2017;10(1):38-55
Elzagallaai, Abdelbaset A., and Michael J. Rieder. "Pathophysiology of drug hypersensitivity." British Journal of Clinical Pharmacology 90.8. 2024: 1856-1868.
Yazıcıoğlu PDM. İlaç Alerjisi. Pediatri. 2017;9(2):154-9.
Jörg L, Yerly D, Helbling A, Pichler W. The role of drug, dose, and the tolerance/intolerance of new drugs in multiple drug hypersensitivity syndrome. Allergy. 2020; 75: 1178–1187. https://doi.org/10.1111/all.14146
Başer S, Manav G. Çocuk hemşirelerinin ilaç hatası yapma durumları ve eğilimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(3): 41- 49
Çakmak C, Konca M, Teleş M. Türkiye Ulusal Güvenlik Raporlama Sistemi (GRS) Üzerinden Tıbbi Hataların Değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2018; 21(3), 423-448
Aslan Y. İlaç kaynaklı tıbbi hata/olay bildirimlerin Dünya Sağlık Örgütü “Hasta Güvenliği Uluslararası Sınıflandırması”na göre değerlendirilmesi. J Health Sci Med. 2020; 3(1): 20-25
Seger DL, Lai KH, Goss FR, Blumenthal KG, Zhou L. Drug Hypersensitivity Reactions Documented in Electronic Health Records within a Large Health System. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019;7:1253-1260.e3
Çelik GE, Dursun B. Ilaç Aşırı Duyarlılık Reaksiyonlarına Yaklaşım: Ulusal Rehber Güncellemesi 2019. Ankara, 2019. https://www.aid.org.tr/wp-content/uploads/2019/12/%C4%B0la%C3%A7-Rehberi-2019-SON.pdf
Pages
9-24
Published
February 26, 2025
Copyright (c) 2025 Academician Publishing Book Portal
