Toplum Sağlığı Çerçevesinde Göçmenlerin Barınma Hakkı

Synopsis

Barınma hakkı yoksul ve dezavantajlı birey ve ailelerin karşılanabilir, yaşanabilir, konumu itibariyle kente katılım fırsatı sağlayan, yeterli altyapı, donanım ve kanalizasyon sistemine sahip, içinde barınanlar belli bir güvenlik duygusu ve mahremiyet alanı sağlayan, zorla tahliye edilmeye karşı güvencesi olan güvenli konutta yaşama hakkını ifade etmektedir. Diğer temel haklara erişimin anahtarı olan barınma hakkına özellikle yoksul ve dezavantajlı kişi ve gruplar erişememektedir. Bu gruplardan biri olan göçmenler, göç ettikleri ülkede dil bilmemeleri ve düzenli bir gelire sahip olmamaları nedeniyle insan onuruna uygun, yaşanabilir, karşılanabilir ve güvenceli barınma olanaklarından yoksundurlar. Bu çalışmada barınma hakkının göçmenler özelinde ne ifade ettiği, barınmanın toplum sağlığı ile ilişkisi ve göçmenlerin çeşitli ülkelerde ve Türkiye’de nasıl barınma koşullarına sahip oldukları ulusal ve uluslararası literatürdeki bilgi ve veriler dikkate alınarak değerlendirilmiştir.     Göç edilen ülkedepek çok uyum sorunu yaşayan göçmenler barınmak için uygun bir konuta erişememekte çoğunlukla birden fazla ailenin paylaşması nedeniyle kalabalık, insani onuruna yakışmayan, yaşanabilir olmayan, çoğu zaman farklı bir amaç için tasarlanmış olup sonradan konuta dönüştürülmeye çalışılan, yeterli altyapı, temiz içme suyunun olmadığı, kentsel hizmetlere erişimin mümkün olmadığı kötü koşullara sahip konutlarda her an zorla tahliye edilme riski ile karşı karşıya olacak şekilde hayatta kalmaya çalışmaktadırlar. Yeterli barınma olanaklarına erişememek göçmenlerin bedensel ve ruhsal sağlılarını olumsuz yönde etkilemektedir.

References

Abdulhakimoğulları E, Kale F. Türk anayasalarında karşılaştırmalı hukukta konut hakkı. TAAD. 2013;4(15):15-38.
İnce N, Kanlı İ, Eryiğit B. İnsan hakkı olarak konut hakkı. Int J Political Stud. 2017;3(2):21-36.
Kaboğlu İ. Yerleşme özgürlüğü ve konut hakkı: Temel özgürlük sosyal hak birleşmesi. İnsan Hakları Yıllığı. 1996;17(1):149-169.
OHCHR. Universal declaration of human rights. Published 1948. (17/04/2024 tarihinde https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/eng.pdf adresinden ulaşılmıştır).
OHCHR. International covenant on economic, social and cultural rights. Published 1966. (17/04/2024 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/pdf01/83-93.pdf adresinden ulaşılmıştır).
ÇŞB. Habitat konferansları. Published 2018. (25/04/2024 tarihinde https://habitat.csb.gov.tr/habitat-konferanslari-i-5746 adresinden ulaşılmıştır).
BM. Yeterli konut hakkı 4 numaralı genel yorum. Published 1991. (25/04/2024 tarihinde http://sorular.rightsagenda.org/Uploads/ESKH MEV/ESKH 4 No’lu Genel Yorum.pdf adresinden ulaşılmıştır).
BM. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme. Published 1969. (25/04/2024 tarihinde https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/tr/content/116-her-turlu-irk-ayrmclgnn-ortadan-kaldrlmasna-iliskin-uluslararas-sozlesme/ adresinden ulaşılmıştır).
BM. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi. Published 1981. (1/04/2024 tarihinde https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/tr/content/122-kadnlara-kars-her-turlu-ayrmclgn-onlenmesi-sozlesmesi/ adresinden ulaşılmıştır.).
BM. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. Published 1990. (12/04/2024 tarihinde https://www.unicef.org/turkiye/çocuk-haklarına-dair-sözleşme adresinden ulaşılmıştır).
BM. Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin Sözleşme. Published 1951. (12/04/2024 tarihinde https://www.multeci.org.tr/wp-content/uploads/2016/12/1951-Cenevre-Sozlesmesi-1.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Hatcher C. A review of “The right to housing: law, concepts, possibilities,” by Jessie Hohmann. Int J Housing Policy. 2015;15(3):371-373. https://doi.org/10.1080/14616718.2015.1064229
Keleş R. İnsan hakkı olarak barınma hakkı ve kentsel dönüşüm. In: Cahit Talas Anısına Güncel Sosyal Politika Tartışmaları. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Sosyal Politika Araştırma ve Uygulama Merkezi; 2007:429-444.
Işık K. Konut koşullarının insan sağlığı üzerine etkisi. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi. 1994;1(1):68-71.
Akdur R. Konut sağlık ve Türkiye’de durum. Ankara Tabip Odası Bülteni. 1987:20-23.
Matte TD, Jacobs DE. Housing and health—current issues and implications for research and programs. J Urban Health. 2000;77(1):7-25.
Angel S, Bittschi B. Housing and health. Rev Income Wealth. 2019;65(3):495-513. https://doi.org/10.1111/roiw.12341
Navarro C, Ayala L, Labeaga JM. Housing deprivation and health status: Evidence from Spain. Empir Econ. 2010;38(3):555-582. https://doi.org/10.1007/s00181-009-0279-5
Marsh A, Gordon D, Heslop P, Pantazis C. Housing deprivation and health: A longitudinal analysis. Housing Stud. 2000;15(3):411-428. https://doi.org/10.1080/02673030050009258
Baker E, Lester LH, Bentley R, Beer A. Poor housing quality: Prevalence and health effects. J Prev Interv Community. 2016;44(4):219-232. https://doi.org/10.1080/10852352.2016.1197714
Federman M, Garner TI, Short K, et al. What does it mean to be poor in America? Mon Labor Rev. 1996;119(5):3-15.
Smith CA, Smith CJ, Kearns RA, Abbott MW. Housing stressors, social support and psychological distress. Soc Sci Med. 1993;37(5):603-612.
Evans GW, Cohen S. Environmental stress. In: Baum A, Revenson T, Singer JE, eds. Handbook of Health Psychology. Lawrence Erlbaum Associates; 2004:365-385.
Krieger JW, Lin S, Takaro TK, Stout J. Asthma and the home environment of low-income urban children: Preliminary findings from the Seattle-King County healthy homes project. J Urban Health. 2000;77(1):50-67. https://doi.org/10.1007/BF02350962
Pevalin DJ, Taylor MP, Todd J. The dynamics of unhealthy housing in the UK: A panel data analysis. Housing Stud. 2008;23(5):679-695. https://doi.org/10.1080/02673030802253848
Welch T, Cleak H. Is housing a predictor of autonomy and quality of life of people with severe mental illness? Implications for social work. Aust Soc Work. 2018;71(4):491-506. https://doi.org/10.1080/0312407X.2018.1498114
Dunn JR, Hayes MV. Social inequality, population health, and housing: A study of two Vancouver neighborhoods. Soc Sci Med. 2000;51(4):563-587. https://doi.org/10.1016/S0277-9536(99)00496-7
Weitzman M, Baten A, Rosenthal DG, et al. Housing and child health. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care. 2013;43(8):187-224. https://doi.org/10.1016/j.cppeds.2013.06.001
Evans GW, Lepore SJ. Nonauditory effects of noise on children: A critical review. Child Environ. 1993;10(1):31-51.
Evans GW, Saltzman H, Cooperman JL. Housing quality and children’s socioemotional health. Environ Behav. 2001;33(3):389-399.
Saegert S, Evans GW. Poverty, housing niches, and health in the United States. J Soc Issues. 2003;59(3):569-589.
Kaya-Erdoğan E, Kurtuluş H, Yükseker D. İstanbul’da göçmenlerin mekâna yerleşme ve tutunma dinamikleri: Beyoğlu örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022;21:135-158. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1179133
European Commission. Policy measures to ensure access to decent housing for migrants and ethnic minorities. Policy Studies Findings. 2005;5.
Ratner MS. Many routes to homeownership: A four-site ethnographic study of minority and immigrant experiences. Hous Policy Debate. 1996;7(1):103-145. https://doi.org/10.1080/10511482.1996.9521215
Karasu MA, Aksungur AB. Göçmenlerin konut sorunu: Suriyeli göçmenler özelinde bir değerlendirme. Idealkent. 2022;13(37):2027-2050. https://doi.org/10.31198/idealkent.1108543
Samari D, Groot S. Potentially exploring homelessness among refugees: A systematic review and meta-analysis. J Soc Distress Homelessness. 2023;32(1):135-150. https://doi.org/10.1080/10530789.2021.1995935
Paradis E, Novac S, Sarty M, Hulchanski JD. Better off in a shelter? A year of homelessness and housing among status immigrant, non-status migrant, and Canadian-born families. Centre for Urban and Community Studies, University of Toronto. 2008.
Carter TS, Osborne J. Housing and neighbourhood challenges of refugee resettlement in declining inner city neighbourhoods: A Winnipeg case study. J Immigr Refug Stud. 2009;7(3):308-327. https://doi.org/10.1080/15562940903150097
OECD, European Commission. Indicators of immigrant integration 2015: Setting in. OECD Publishing. 2015. https://doi.org/10.2785/13779
OECD, European Commission. Indicators of immigrant integration 2023: Setting in. OECD Publishing. 2023. https://doi.org/10.2785/13779
Beer A, Foley P. Housing need and provision for recently arrived refugees in Australia. 2003.
Dwyer P, Brown D. Accommodating “others”?: Housing dispersed, forced migrants in the UK. J Soc Welf Fam Law. 2008;30(3):203-218. https://doi.org/10.1080/09649060802550634
Xie S. Quality matters: Housing and the mental health of rural migrants in urban China. Hous Stud. 2019;34(9):1422-1444. https://doi.org/10.1080/02673037.2019.1577956
Bhagat A, Soederberg S. Placing refugees in authoritarian neoliberalism: Reflections from Berlin and Paris. South Atl Q. 2019;118(2):421-438.
Saiz A. Immigration and housing rents in American cities. J Urban Econ. 2007;61(2):345-371. https://doi.org/10.1016/j.jue.2006.07.004
Sá F. Immigration and house prices in the UK. Econ J. 2015;125(587):1393-1424. https://doi.org/10.1111/ecoj.12158
Larkin MP, Askarov Z, Doucouliagos H, et al. Do house prices ride the wave of immigration? J Hous Econ. 2019;46:101630. https://doi.org/10.1016/j.jhe.2019.04.002
UNECE. Housing for migrants and refugees in the UNECE region: Challenges and practices. 2021.
Breen C. The policy of direct provision in Ireland: A violation of asylum seekers’ right to an adequate standard of housing. Int J Refugee Law. 2008;20(4):611-636. https://doi.org/10.1093/ijrl/een037
GİGM. 2016 Türkiye Göç Raporu. 2017. https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/YillikGocRaporlari/2016_yillik_goc_raporu_haziran
GİB. Geçici barınma merkezlerinin işletilmesi ve yönetilmesi amacıyla başkanlık bütçesinde gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılan ödeneğe ilişkin 2023 mali yılı harcama raporu. 2024.
TİHEK. Kahramanmaraş geçici barınma merkezi ziyareti raporu. 2022;32.
Leghtas I, Sullivan D. “Tanrı’dan başka kimsemiz yok”: Türkiye’deki Suriyeli olmayan mülteciler için kalıcı çözümlerin bulunmayışı. Refugees International. 2017.
Sunata U, Güngördü FN. (Non-state) actors in internal bordering and differential inclusion: Syrian refugees’ housing experience in Turkey. Ethn Racial Stud. 2024;20:1-22. https://doi.org/10.1080/01419870.2024.2344684
IOM. Inter-agency shelter and WASH assessment report. 2017. https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/InterAgencyShelterandWASHAssessmentReport.pdf
Özçürümez S, Hoxha J, Akdemir Kurfalı M. Toplumsal bütünleşme ile yerleşke dönüşümü ilişkisi: Türkiye’ye zorunlu göçle gelenler ve barınma deneyimi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 2021;76(1):129-164. https://doi.org/10.33630/ausbf.810708
Esin MN, Ardıç A, Nar Ş, et al. İstanbul’un bir bölgesinde yaşayan Suriyeli göçmenlerin yaşam koşulları. In: 17. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Kitabı. 2014:425-426.
Leghtas I, Thea J. “Burada var olamazsın”: Türkiye’de kayıt altına alınmayan Afgan mülteciler korunma hakkından mahrum kalıyor. Refugees International. 2018.
Güneş-Aslan G, Güngör F. Suriyeli sığınmacıların Türkiye’ye göç sonrası yaşadığı sorunlar: İstanbul örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 2019;11(18):1602-1632. https://doi.org/10.26466/opus.558512
Kavas A, Avşar İ, Kadkoy O, Bilgiç EÇ. İstanbul’da Suriyeliler ve savaş sonrası Suriye gettoları. TEPAV Yayınları. 2019.
Erdoğan MM. Suriyeliler Barometresi 2020: Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. UNHCR. 2021. www.unhcr.org/tr/yayinlar
te Lintelo DJH, Yıldız A, Gürel M, et al. Protracted displacement and housing systems in intermediary cities: The case of Syrians in Torbalı, Türkiye. Int J Housing Policy. 2023;0(0):1-25. https://doi.org/10.1080/19491247.2023.2245213
Savran-Penbecioğlu S. Syrian refugees as the victims of urban regeneration: A case study of Ankara, Önder and Ulubey neighborhoods. GRID - Archit Plann Design J. 2022;5(2):170-192. https://doi.org/10.37246/grid.1026611
Kınay D, Yalçınkaya N. Göç yüzyılında Türkiye Manisa ilindeki Suriyeliler. İKSAD. 2019.
Sönmez ME, Mete M. Türkiye’deki Suriyeli göçmenlerin profili ile insan kaynağının belirlenmesi ve Türkiye ekonomisine olası etkileri. Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi Bildiriler Kitabı. 2015:234-241.
Sandal EK, Hançerkıran M, Tıras M. Türkiye’deki Suriyeli mülteciler ve Gaziantep ilindeki yansımaları. Gaziantep Univ J Soc Sci. 2016;15(2):461-483.
Karasu MA. Şanlıurfa’da yaşayan Suriyeli sığınmacıların kente uyum sorunu. SDÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2016;21(3):995-1014.
Doğan AE. Suriyeli göçmenlerin sorunları çalıştayı sonuç raporu. Mersin Üniversitesi Bölgesel İzleme Uygulama Araştırma Merkezi. 2014.
Güngördü Z. Zorunlu göçle gelen nüfusun barınma deneyimleri üzerinden konut politikalarının incelenmesi: Hatay örneği. In: Göç, Mekan, Siyaset. TMMOB Şehir Plancıları Odası; 2018:110-124.
Ekici S. Deprem sonrası Suriyeli göçmenlerin yaşadıkları sorunlar. Akademik Yaklaşımlar Dergisi. 2024;15(1):334-365. https://doi.org/10.54688/ayd.1412759
Semerci PU, Danış D, Birol B, Turan D. Deprem bölgesinde göçmen / sığınmacı / mülteci olmak. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;4(2):469-483. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.117

Published

January 22, 2025

License

License