Neoliberal Kentleşme ve Bir Sorun Olarak Sokak Köpekleri - Köseömeroğlu Yalçın, Aybüke (Türkiye'de Güncel Toplumsal Sorunlar, 2024)
Bu çalışmada son yıllarda önemli bir tartışma konusu haline gelen şehirleri sokak köpekleriyle paylaşma(ma) meselesi Türkiye’de uygulanan neoliberal ekonomi politikaları doğrultusunda şekillenen kentleşme süreciyle ilişkili olarak ele alınmıştır. Sokak köpeklerinin bir sorun mu yoksa yaşadığımız şehirlerin bir parçası mı olduğu tartışması kent tahayyüllerimiz ile, şehirlerin kimlere, nelere ait olduğu sorularıyla yakından ilişkilidir. Neoliberal ekonomi politikaların mekânın üretim süreci üzerinde belirleyici güç olmaya başlamasıyla beraber şehirler sermayenin mekânları haline gelmiş, şehirlerin neoliberalizmin devamlılığının sağlanmasında oynadığı merkezi rol, kentsel mekânın sermayenin ihtiyaç ve talepleri doğrultusunda şekillenmesine sebep olmuştur. Kentsel mekânın önemli bir rant kaynağı haline gelmesiyle kentsel dönüşüm projeleri hız kazanmış ve kentlerde güvenlikli siteler, iş merkezleri, rezidanslar ve alışveriş merkezleri gibi güvenlik ve tüketim temelli yapılar baskın hale gelmeye başlamıştır. Mekânın meta değeri temelinde gerçekleşen dönüşümü insan-köpek ilişkilerini de değiştirmiş, şehirlerde uygun kabul edilen insan-köpek ilişkisi evcil hayvan formunu almıştır. Sokak köpeklerinin meta ilişkilerinin dışında kalan yaşamları ise onları neoliberal kentleşmenin çözmesi gereken sorunlara dönüştürmüştür. Sorunun çözülmesi, başka bir deyişle şehirlerin sokak köpeklerinden temizlenmesi, bir taraftan sokak köpeklerinin yaşadıkları mahallelerden toplanıp kent çeperlerine atılarak yerlerinden edilmesi diğer taraftan da sermayenin güdümü altına giren şehirlerin sokak köpeklerinin yaşaması için elverişsiz mekânlara dönüştürülmesi yoluyla gerçekleştirilmektedir. Ancak uzun süredir şehirlerde insanlarla beraber yaşayan sokak köpeklerinin varlığı, insanlarla köpeklerin birlikte yaşamasının mümkün olduğunu gösterirken sorunun sokak köpeklerinde değil sokak köpeklerinin şehirlerdeki varlığını bir sorun olarak tanımlayan neoliberal kentleşmenin kendisinde olduğunu göstermektedir. Bu yazıda son yıllarda önemli bir tartışma konusu haline gelen ve yazının yazım sürecinde sokak hayvanlarına dair hazırlanan yasa tasarısıyla yeniden tartışmalara ve protestolara konu olan şehirleri sokak köpekleriyle paylaşma(ma) meselesini Türkiye’de uygulanan neoliberal ekonomi politikaları doğrultusunda şekillenen kentleşme süreciyle ilişkili olarak ele almaya çalışacağım. Neoliberal kentleşme ve kentsel politikalar aracılığıyla sokak köpeklerinin çözülmesi gereken sorunlar haline getirildiğini savunurken, neoliberal kentleşmenin sokak köpeklerinin yaşamları üzerindeki etkilerine odaklanacağım.