Siyaset, Kent ve Tabakalaşma
Özet
Bu bölümde, kent mekânlarının toplumsal, ekonomik ve politik süreçler çerçevesinde nasıl şekillendiği ve bu süreçlerin toplumsal eşitsizlikler, sınıfsal ayrışmalar ve kimlik inşası üzerindeki etkileri incelenmektedir. Kent mekânlarının, yalnızca bireylerin yaşam alanları olarak değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin, ekonomik dinamiklerin ve kültürel dönüşümlerin tezahür ettiği çok katmanlı bir zemin olduğu varsayımıyla hareket edilmektedir. Bu bağlamda, mekânın fiziksel bir yapı olmanın ötesinde, toplumsal mücadelelerin ve politik güçlerin kesişim noktası olarak ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Modernleşme, kapitalist üretim süreçleri ve neoliberal politikalar çerçevesinde sürekli bir dönüşüm geçiren kent mekânları, sınıfsal ve kültürel dinamiklerin fiziksel ve sembolik izdüşümlerini barındıran alanlar olarak öne çıkmaktadır. Sermayenin mekân üzerindeki tahakkümü, alt sınıfların kent merkezlerinden dışlanmasına ve üst sınıfların bu alanları ele geçirmesine yol açarak mekânsal ayrışmayı derinleştirmektedir. Bu süreç, yalnızca fiziksel bir dönüşümle sınırlı kalmamakta, aynı zamanda toplumsal yapıların yeniden biçimlenmesini de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda, mekânsal ayrışmanın ve damgalamanın kentsel dönüşüm, soylulaştırma ve neoliberal politikalar ekseninde nasıl derinleştiği ve toplumsal eşitsizliklerin mekânsal düzlemde nasıl görünür hale geldiği ele alınmaktadır. Henri Lefebvre, Manuel Castells ve David Harvey gibi düşünürlerin kavramsal çerçevelerine dayanılarak, mekânın toplumsal bir üretim ve mücadele alanı olarak nasıl işlediği tartışılmaktadır. Bağlamsal olarak, mekânın ekonomik, politik ve toplumsal dinamiklerle şekillenme biçimini anlamaya yönelik bir çerçeve sunulmaktadır.
Referanslar
Alver, K. (2007). Siteril hayatlar: Kentte mekânsal ayrışma ve güvenlikli siteler. Ankara: Hece Yayınları.
Andersen, H. T. (2004). Spatial-not social polarisation: Social change and segregation in Copenhagen. The Greek Review of Social Research, 145-165.
Arapça Sözlük. (n.d.). Mekân kelimesinin anlamı. almaany.com. https://almaany.com
Aytaç, Ö. (2017). Kent, metropol ve değişen yer/mekân imajları. Mukaddime, 8(1), 1-23.
Balakrishnan, R., & Zenaida, T. (2005). Spatial residential patterns and socioeconomic integration of Filipinos in Canada. Canadian Ethnic Studies, 37(1).
Bayraktutan, Y., Akbulut, F., & Özbilgin, M. (2016). Mekansal ayrışma: İktisadi dinamikleri ve Türkiye üzerine bir değerlendirme. Journal of International Social Research, 9(43).
Boer, R. (2003). Marxist Criticism of the Hebrew Bible. London: Bloomsbury.
Borden, I. (1997). Space beyond: Spatiality and the city in the writings of Georg Simmel. The Journal of Architecture, 2(4), 313-335.
Castells, M. (1977). Kent Sorunu. https://erayaktepe.wixsite.com/kentcevre/kent-sorunu
Castells, M., & Sheridan, A. (1977). The urban question: A Marxist approach.
Cevizci, A. (1999). Felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
Clark, K. B. (1965). Dark Ghetto: Dilemmas of Social Power. New York: Evanston and London: Harper and Row Publishers.
Crang, M. (1998). Cultural Geography. New York: Routledge.
Çetin, İ. (2012). Kentsel ayrışma ve mekânsal kümelenme biçimleri. İdealkent, 3(7), 160-186.
Danış, D., & Kayaalp, E. (2005). Bir bağlamlandırma denemesi: Elmadağ’da göçmenlik deneyimleri. H. Kurtuluş (Ed.), İstanbul’da kentsel ayrışma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
De Certeau, M. (1984). Walking in the city. Beyond the Body Proper: Reading the Anthropology of Material Life, 249-258.
De Certeau, M. (2009). Gündelik hayatın keşfi. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Duman, B., & Alacahan, O. (2012). Getto tartışmasına bir metropolden bakmak: Adana örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(2), 55-74.
Erder, S. (2004). Getto kavramı üzerine. Adadan Odaya: Yaşamdan Yapıya Konut Çevresi. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Gans, H. J. (2002). The sociology of space: A use-centered view. City and Community, 1. New York: American Sociological Association.
Geniş, Ş. (2007). Küreselleşme, toplumsal eşitsizlik ve mekânsal ayrışma. Sivil Toplum: Düşünce & Araştırma Dergisi, 5.
Ghulyan, H. (2017). Lefebvre’nin mekân kuramının yapısal ve kavramsal çerçevesine dair bir okuma. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 26(3), 1-29.
Goffman, E. (2014). Damga. (Çev. Ş. Geniş, L. Ünsaldı, & N. Ağımash). Ankara: Heretik Yayıncılık.
Gökce, D., & Cengiz, M. (2016). Kentsel dönüşümde mekânsal ayrışmayı azaltmanın bir aracı olarak mahalle eylem planı: Konya–Doğanlar Mahallesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 20(2).
Harvey, D. (1990). Between space and time: Reflections on the geographical imagination. Annals of the Association of American Geographers, 80(3), 418-434.
Harvey, D. (1996). Cities or urbanization? City, 1(1-2), 38-61.
Harvey, D. (2002). Sınıfsal yapı ve mekânsal farklılaşma kuramı. B. Duru & A. Alkan (Eds.), 20. Yüzyıl Kenti. Ankara: İmge Kitabevi.
Harvey, D. (2008). The right to the city. https://davidharvey.org/media/righttothecity.pdf
Işık, O. (1994). Değişen toplum/mekân kavrayışları: Mekânın politikleşmesi, politikanın mekânsallaşması. Toplum ve Bilim, 64-65. İstanbul: Birikim Yayınları.
Işık, O., & Pınarcıoğlu, M. M. (2005). Nöbetleşe yoksulluk. İstanbul: İletişim Yayınları.
Kodalak, M. (n.d.). Metropol afektleri ve hayatın akışı. Manifold. https://manifold.press/metropol-afektleri-ve-hayatin-akisi
Lefebvre, H. (1976). The survival of capitalism: Reproduction of relations of production (F. Bryant, Trans.). New York: St. Martin’s Press.
Lefebvre, H. (2010). Modern dünyada gündelik hayat (2. Baskı, I. Gürbüz, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (2. Baskı, I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Lynch, K. (1960). The image of the city. Cambridge: The Technology Press & HarvardUniversity Press.
Marcuse, P. (2005). Enclaves yes, ghettos no: Segregation and the state. In D. P. Varady (Ed.), Desegregating the city: Ghettos, enclaves & inequality. Albany: State University of New York Press.
Marmasan, D. (2014). Bir mekânsal ayrışma modeli olarak modern gettolaşma: Televizyon reklamları üzerine bir inceleme. Global Media Journal: TR Edition, 5(9).
Marx, K. (1992). Capital: A critique of political economy (Vol. 1). Penguin Classics. (Orijinal çalışma 1867).
Özcan, S. (2018). Kitap değerlendirmesi: Manuel Castells, The City and the Grassroots. SAM Blog. http://samblog.org/kitap-degerlendirmesi-manuel-castells-the-city-and-the-grassroots/
Özgür, E. F. (2006). Sosyal ve mekânsal ayrışma çerçevesinde yeni konutlaşma eğilimleri: Kapalı siteler, İstanbul, Çekmeköy örneği. Planlama Dergisi, 4, 79-95.
Peach, C. (2005). The ghetto and the ethnic enclave. In D. P. Varady (Ed.), Desegregating the city: Ghettos, enclaves & inequality (pp. 31-48). Albany: State University of New York Press.
Pérouse, J. F., & Danış, A. D. (2005). Zenginliğin mekânda yeni yansımaları: İstanbul’da güvenlikli siteler. Toplum ve Bilim, 104, 92-123.
Preteceille, E. (1990). Political paradoxes of urban restructuring: Globalization of the economy and localization of politics. In J. Logan & T. Swanstrom (Eds.), Beyond the city limits (pp. 27-59). Philadelphia: Temple University Press.
Savran, S. (2015). Sınıfları haritalamak: Sınıflar birbirinden nasıl ayrılır. Marksizm ve sınıflar, 2, 25-67.
Silvey, R. M. (2000). Stigmatized spaces: Gender and mobility under crisis in South Sulawesi, Indonesia. Gender, Place and Culture: A Journal of Feminist Geography, 7(2), 143-161.
Simmel, G. (2002). The metropolis and mental life. In G. Bridge & S. Watson (Eds.), The Blackwell City Reader. Malden: Blackwell.
Sipahi, E. B. (2012). “Yeni” liberalizmin “yeni” yaşam alanları olarak güvenlikli siteler: Konya örneği. İDEALKENT, 3(7), 110-135.
Soja, E. W. (1989). Postmodern geographies. London & New York: Verso.
Solak, S. S. G. (2017). Mekân-kimlik etkileşimi: Kavramsal ve kuramsal bir bakış. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 13-37.
Wacquant, L. (2007). İlerlemiş marjinallik çağında bölgesel damgalama. Birikim Dergisi, 219.
Wacquant, L. (2008). Ghettos and anti-ghettos: An anatomy of the new urban poverty. Thesis Eleven, 94, 113-118.
Wacquant, L. (2015). Kent paryaları: İleri marjinalliğin karşılaştırmalı sosyolojisi (M. Doğan, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. (Orijinal eser 2008’de yayımlandı).
Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. American Journal of Sociology, 44(1), 1-24.
Wirth, L. (Ed.). (1998). The ghetto (Vol. 7). New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.
Yılgür, E. (2013). Nişantaşı Teneke Mahallesi: Mekânsal dönüşümün algısal ve sosyolojik arka planı. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 8, 31-47.
Yonucu, D. (2014). Türkiye'de bir yönetim biçimi olarak mekânsal ayrıştırma: Tehlikeli mahalleler, olağanüstü hâl ve militarist sınır çizimi. In A. B. Candan & C. Özbay (Eds.), Yeni İstanbul çalışmaları: Sınırlar, mücadeleler, açılımlar. İstanbul: Metis Yayınları.
Andersen, H. T. (2004). Spatial-not social polarisation: Social change and segregation in Copenhagen. The Greek Review of Social Research, 145-165.
Arapça Sözlük. (n.d.). Mekân kelimesinin anlamı. almaany.com. https://almaany.com
Aytaç, Ö. (2017). Kent, metropol ve değişen yer/mekân imajları. Mukaddime, 8(1), 1-23.
Balakrishnan, R., & Zenaida, T. (2005). Spatial residential patterns and socioeconomic integration of Filipinos in Canada. Canadian Ethnic Studies, 37(1).
Bayraktutan, Y., Akbulut, F., & Özbilgin, M. (2016). Mekansal ayrışma: İktisadi dinamikleri ve Türkiye üzerine bir değerlendirme. Journal of International Social Research, 9(43).
Boer, R. (2003). Marxist Criticism of the Hebrew Bible. London: Bloomsbury.
Borden, I. (1997). Space beyond: Spatiality and the city in the writings of Georg Simmel. The Journal of Architecture, 2(4), 313-335.
Castells, M. (1977). Kent Sorunu. https://erayaktepe.wixsite.com/kentcevre/kent-sorunu
Castells, M., & Sheridan, A. (1977). The urban question: A Marxist approach.
Cevizci, A. (1999). Felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
Clark, K. B. (1965). Dark Ghetto: Dilemmas of Social Power. New York: Evanston and London: Harper and Row Publishers.
Crang, M. (1998). Cultural Geography. New York: Routledge.
Çetin, İ. (2012). Kentsel ayrışma ve mekânsal kümelenme biçimleri. İdealkent, 3(7), 160-186.
Danış, D., & Kayaalp, E. (2005). Bir bağlamlandırma denemesi: Elmadağ’da göçmenlik deneyimleri. H. Kurtuluş (Ed.), İstanbul’da kentsel ayrışma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
De Certeau, M. (1984). Walking in the city. Beyond the Body Proper: Reading the Anthropology of Material Life, 249-258.
De Certeau, M. (2009). Gündelik hayatın keşfi. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Duman, B., & Alacahan, O. (2012). Getto tartışmasına bir metropolden bakmak: Adana örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(2), 55-74.
Erder, S. (2004). Getto kavramı üzerine. Adadan Odaya: Yaşamdan Yapıya Konut Çevresi. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Gans, H. J. (2002). The sociology of space: A use-centered view. City and Community, 1. New York: American Sociological Association.
Geniş, Ş. (2007). Küreselleşme, toplumsal eşitsizlik ve mekânsal ayrışma. Sivil Toplum: Düşünce & Araştırma Dergisi, 5.
Ghulyan, H. (2017). Lefebvre’nin mekân kuramının yapısal ve kavramsal çerçevesine dair bir okuma. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 26(3), 1-29.
Goffman, E. (2014). Damga. (Çev. Ş. Geniş, L. Ünsaldı, & N. Ağımash). Ankara: Heretik Yayıncılık.
Gökce, D., & Cengiz, M. (2016). Kentsel dönüşümde mekânsal ayrışmayı azaltmanın bir aracı olarak mahalle eylem planı: Konya–Doğanlar Mahallesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 20(2).
Harvey, D. (1990). Between space and time: Reflections on the geographical imagination. Annals of the Association of American Geographers, 80(3), 418-434.
Harvey, D. (1996). Cities or urbanization? City, 1(1-2), 38-61.
Harvey, D. (2002). Sınıfsal yapı ve mekânsal farklılaşma kuramı. B. Duru & A. Alkan (Eds.), 20. Yüzyıl Kenti. Ankara: İmge Kitabevi.
Harvey, D. (2008). The right to the city. https://davidharvey.org/media/righttothecity.pdf
Işık, O. (1994). Değişen toplum/mekân kavrayışları: Mekânın politikleşmesi, politikanın mekânsallaşması. Toplum ve Bilim, 64-65. İstanbul: Birikim Yayınları.
Işık, O., & Pınarcıoğlu, M. M. (2005). Nöbetleşe yoksulluk. İstanbul: İletişim Yayınları.
Kodalak, M. (n.d.). Metropol afektleri ve hayatın akışı. Manifold. https://manifold.press/metropol-afektleri-ve-hayatin-akisi
Lefebvre, H. (1976). The survival of capitalism: Reproduction of relations of production (F. Bryant, Trans.). New York: St. Martin’s Press.
Lefebvre, H. (2010). Modern dünyada gündelik hayat (2. Baskı, I. Gürbüz, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (2. Baskı, I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
Lynch, K. (1960). The image of the city. Cambridge: The Technology Press & HarvardUniversity Press.
Marcuse, P. (2005). Enclaves yes, ghettos no: Segregation and the state. In D. P. Varady (Ed.), Desegregating the city: Ghettos, enclaves & inequality. Albany: State University of New York Press.
Marmasan, D. (2014). Bir mekânsal ayrışma modeli olarak modern gettolaşma: Televizyon reklamları üzerine bir inceleme. Global Media Journal: TR Edition, 5(9).
Marx, K. (1992). Capital: A critique of political economy (Vol. 1). Penguin Classics. (Orijinal çalışma 1867).
Özcan, S. (2018). Kitap değerlendirmesi: Manuel Castells, The City and the Grassroots. SAM Blog. http://samblog.org/kitap-degerlendirmesi-manuel-castells-the-city-and-the-grassroots/
Özgür, E. F. (2006). Sosyal ve mekânsal ayrışma çerçevesinde yeni konutlaşma eğilimleri: Kapalı siteler, İstanbul, Çekmeköy örneği. Planlama Dergisi, 4, 79-95.
Peach, C. (2005). The ghetto and the ethnic enclave. In D. P. Varady (Ed.), Desegregating the city: Ghettos, enclaves & inequality (pp. 31-48). Albany: State University of New York Press.
Pérouse, J. F., & Danış, A. D. (2005). Zenginliğin mekânda yeni yansımaları: İstanbul’da güvenlikli siteler. Toplum ve Bilim, 104, 92-123.
Preteceille, E. (1990). Political paradoxes of urban restructuring: Globalization of the economy and localization of politics. In J. Logan & T. Swanstrom (Eds.), Beyond the city limits (pp. 27-59). Philadelphia: Temple University Press.
Savran, S. (2015). Sınıfları haritalamak: Sınıflar birbirinden nasıl ayrılır. Marksizm ve sınıflar, 2, 25-67.
Silvey, R. M. (2000). Stigmatized spaces: Gender and mobility under crisis in South Sulawesi, Indonesia. Gender, Place and Culture: A Journal of Feminist Geography, 7(2), 143-161.
Simmel, G. (2002). The metropolis and mental life. In G. Bridge & S. Watson (Eds.), The Blackwell City Reader. Malden: Blackwell.
Sipahi, E. B. (2012). “Yeni” liberalizmin “yeni” yaşam alanları olarak güvenlikli siteler: Konya örneği. İDEALKENT, 3(7), 110-135.
Soja, E. W. (1989). Postmodern geographies. London & New York: Verso.
Solak, S. S. G. (2017). Mekân-kimlik etkileşimi: Kavramsal ve kuramsal bir bakış. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 13-37.
Wacquant, L. (2007). İlerlemiş marjinallik çağında bölgesel damgalama. Birikim Dergisi, 219.
Wacquant, L. (2008). Ghettos and anti-ghettos: An anatomy of the new urban poverty. Thesis Eleven, 94, 113-118.
Wacquant, L. (2015). Kent paryaları: İleri marjinalliğin karşılaştırmalı sosyolojisi (M. Doğan, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. (Orijinal eser 2008’de yayımlandı).
Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. American Journal of Sociology, 44(1), 1-24.
Wirth, L. (Ed.). (1998). The ghetto (Vol. 7). New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.
Yılgür, E. (2013). Nişantaşı Teneke Mahallesi: Mekânsal dönüşümün algısal ve sosyolojik arka planı. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 8, 31-47.
Yonucu, D. (2014). Türkiye'de bir yönetim biçimi olarak mekânsal ayrıştırma: Tehlikeli mahalleler, olağanüstü hâl ve militarist sınır çizimi. In A. B. Candan & C. Özbay (Eds.), Yeni İstanbul çalışmaları: Sınırlar, mücadeleler, açılımlar. İstanbul: Metis Yayınları.
Cilt
Sayfalar
135-154
Yayınlanan
4 Şubat 2025
Telif Hakkı (c) 2025 Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı
