Afet Sonrası Sosyal İyi Oluş Hali: Kavramsal Bir Çerçeve - Kılınç, Pelin (Türkiye'de Güncel Toplumsal Sorunlar, 2024)
Afetler, bireylerin yaşam dünyalarını sarsarak, onları derinden etkiler. Aynı zamanda toplumsal kaynakların yetersiz kaldığı durumları ifade ederek sosyal sistemlerin bozulmasına da yol açmaktadır. Afet sosyolojisi, bu bağlamda büyük felaketlerin toplumsal değişim üzerindeki etkilerini ve dinamiklerini inceleyen bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alan, afetlerin sadece fiziksel yıkımla sınırlı kalmadığını, insan ve toplum davranışlarının da önemli olduğunu vurgulamaktadır. Afetler bireyleri hem psikolojik açıdan hem de sosyolojik açıdan etkilemektedir. Bu açıdan afet sonrası bireylerin ve toplumun sosyal iyi oluş hallerinin hangi faktörler tarafından etkilendiği ortaya koyabilmek bu çalışmanın ana temasını oluşturmaktadır. Afetle ilgili literatür incelendiğinde sosyal iyi oluş ile ilgili derinleştirilmiş ve detaylandırılmış bir çalışmanın olmadığını söyleyebiliriz. Konu daha çok sosyal iyi olma halini etkileyen bazı faktörler üzerinden derinlemesine incelenmiştir. Bu da başlı başına afet sonrası sosyal iyi oluş ile ilgili literatürün derlenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Öncelikle Keyes’in sosyal iyi oluş modeli referans alınacaktır. Bu model, afet sonrası bireylerin sosyal çevreleriyle etkileşimlerini anlamada önemli bir araçtır. Daha sonra literatürde afet sonrası sosyal iyi oluşu etkileyen bazı faktörler üzerinden konu detaylandırılmaya çalışılacaktır. Afetler, dayanışmayı artırabilirken, kaynak yetersizliği veya adaletsizlikler sosyal kabulü olumsuz etkileyebilmektedir. Eğitim, bilgiye erişim ve ruhsal sağlık destek mekanizmaları ise sosyal iyi oluş üzerinde kritik bir rol oynamaktadır. Afetlerin bireyler ve toplumlar üzerindeki olumsuz etkilerini anlamak ve bu etkilere yönelik müdahaleler geliştirmek, toplumsal dayanıklılığı artırmak için önemlidir. Sonuçta sosyal iyi oluşun korunması, afet sonrası daha sağlıklı ve dayanıklı bir toplum oluşmasına katkıda bulunacaktır.