Çocuk Adalet Sistemi Bağlamında Çocuk Suçluluğu: Suça Sürüklenen ve Mağdur Çocuklar - Tekgöz Obuz, Aysel (Türkiye'de Güncel Toplumsal Sorunlar, 2024)
Modern çağın en büyük paradokslarından biri, teknoloji ya da imkanlara dayalı sarf edilen çaba ve duyarlılığın; toplumsal düzen ve sosyal ilişkilerde gösterilmemesidir. Zira, toplumsal düzeni bozan ve sosyal ilişkileri zedeleyen bir olgu olarak, “suç” ve daha özelde “çocuk suçluluğu”, giderek artan ve kronikleşen sorunlar haline gelmektedir. Son dönemlerde özellikle, çocuk suçluluğuna dair istatistikler, konunun vakit kaybetmeden ele alınmasının ne denli önemli ve gerekli olduğuna işaret etmektedir. Çocuk suçluluğunu önlemeye yönelik çalışmaların sayısı çok sayıda olsa da, bu çabaların neden yetersiz kaldığı da merak konusu olmaktadır. Nitekim önleme çalışmalarının; köklü bir zihniyet değişikliğine, kalıcı, sistematik ve hak temelli yaklaşımları içine alan dönüşümlere ihtiyaç duyduğu, aşikârdır. Söz konusu dönüşüm, hukuk sistemi dâhil suça sürüklenen çocuk ve mağdur çocuğun temas ettiği her alanı içeren, geniş bir yelpazede gerçekleşmelidir. Bu bağlamda “çocuk” kavramına yönelik algı ile çocuğun içinde doğduğu paradigma ve çocuk adalet sistemi, öncelikli araştırma konuları olmalıdır. Zira bu alanda yapılan çalışmalar çocuğun, yetişkinin devamı niteliğinde görüldüğü ve kendine özgü gelişimsel özelliklerinin göz ardı edildiğine dikkat çekmektedir. Hatta çocuk adalet sistemlerinde dahi çocuk, “yetişkinlerin adaletine” mahkûm edilen bir “nesne” olarak karşımıza çıkmaktadır. Güncelliğini her daim koruyan bir sorun alanı olarak çocuk suçluluğunu ele alan kitabın bu bölümünde, çocuğa yönelik bu geleneksel bakışa eleştirel bir şekilde yaklaşılmış ve çocuk suçluluğu “hak kavramı” temelinde ele alınmıştır. Dolayısıyla suça sürüklenen çocuğu, dâhil edildiği adalet mekanizması bağlamında ele alan çalışmanın temel motivasyonu da, çocuğu edilgen bir “nesne” olarak değil, “hak sahibi bir özne” olarak ele almaktır. Ayrıca, “çocuğun iyilik haline ve üstün yararına” odaklanan bazı hizmet modelleri ele alınarak, çocuk suçluluğu konusu, birkaç noktada irdelenecektir. Böylece uygulamalardaki eksiklikler ve aksaklık olarak görülen noktalar ile hak olgusuna duyarlı bir adalet sisteminin önemine dikkat çekilecektir.