Romanın Ortaya Çıkışı ve On Sekizinci Yüzyıl İngiliz Romanı - Kırca, Mustafa (Ana Hatlarıyla İngiliz Edebiyatı: Anglo-Sakson Döneminden Çağdaş İngiliz Edebiyatına, 2024)
İngiliz edebiyat tarihinde 18. yüzyılda kaleme alınan erken düzyazı örneklerinde, daha çok toplumsal ilişkilerin, ahlak ve erdem gibi kavramların eleştirildiği denemelerin ve politik hicivlerin öne çıkmasına karşın bu yüzyıl, ayrı bir edebi tür olarak romanın doğuşuna sahne olmuştur. “Romanın Ortaya Çıkışı ve On Sekizinci Yüzyıl İngiliz Romanı” başlıklı bu bölümde ele alacağımız şekliyle, romanın ortaya çıkışını bu yüzyıla tarihlendirerek İngiliz edebiyatında türün ilk örnekleri arasında Daniel Defoe tarafından kaleme alınan Robinson Crusoe (1719) adlı eser olduğunu kabul edeceğiz; bunun yanı sıra, romanın ayrı bir tür olarak ortaya çıkmasında önemli rol oynayan Samuel Richardson’ın “mektup roman” türünde sunduğu Pamela (1739-1740), Henry Fielding’in buna yanıt olarak yazdığı Joseph Andrews (1742) ve Laurence Sterne tarafından (otobiyografik) anlatının sorgulandığı Tristram Shandy (1760-1767) gibi öne çıkan diğer romanları ele alacağız. Bununla birlikte, romanın tanımını nasıl yaptığımıza ve hangi kuram veya kuramcıları takip ettiğimize bağlı olarak romanın doğuşunu daha önceki dönemlere dayandırmak ve ilk roman örneğinin İspanyol edebiyatının şaheserlerinden Don Quijote (1605) olduğunu iddia etmek de mümkündür. Aynı şekilde, romanının ortaya çıkış sürecini 18. yüzyılın ortalarına gelindiğinde artık “kanon” kabul edilen yazarların “yenilikçi” anlatılarıyla tamamlanmış olarak görebilmek de mümkündür. Ancak kanonlaşma karşıtı akımların son zamanlardaki etkin çabalarıyla dâhil olabilen yeni başlıklar, artık sınırları geçirgen kılmayı başarmıştır. Robinson Crusoe’yla başladığı söylenen değişimin izlerini, daha önceki zamanlara, Aphra Behn’den de öncesine taşımak olası. Aynı durum, 18. yüzyılın ikinci yarısı için de geçerli ve sınırları zorlayan her yeni başlık romanın gelişiminde yeni yönelimleri de beraberinde getiriyor. Bu bölümde de tartışıldığı gibi, aslında türünün doğası gereği yeniliklere açık olması sayesinde roman, her zaman değişime ve evrilmeye de açık olacak ve Bakhtin’in de öne sürdüğü gibi, epik şiirin aksine son halini al(a)mayacak bir tür olarak kalacaktır sonucuna varabiliriz.