İnme Biyobelirteçleri - Güvenç Demirağcı, Yeşim (Güncel Biyokimya Çalışmaları VII (Bahar), 2024)
İnme, merkezi sinir sisteminin vasküler hasarına atfedilen ve klinik olarak tanımlanmış akut, fokal nörolojik defisit sendromudur. Klinik bulgular 24 saatten daha fazla sürmektedir. Morbiditenin ve mortalitenin üçüncü nedenidir. Bütün yaşlar inme açısından risk altındadır. İki çeşit inme tipi bulunmaktadır: iskemik İnme ve hemorajik inme. Tanı klinik değerlendirme ve nöroradyolojik bulgularla koyulmaktadır. Radyolojik olarak normal bulunan inme olgularında inmenin prediksiyonu ve ayırıcı tanısında inme biyobelirteçlerine gereksinim duyulmaktadır. İnme biyobelirteçlerinin başlıcaları şunlardır: S100 kalsiyum bağlayıcı protein B, glial fibriller asidik protein, nöron spesifik enolaz, matriks metaloproteinaz 9, fosfolipaz A2 ile ilişkili lipoprotein, asimetrik dimetilarginin, NMDA reseptör peptitleri ve antikorlar, Parkinson hastalığı proteini 7, beyin natriüretik peptid, C-reaktif protein, D-dimer, fibrinojen, serum β-sinüklein, nöroflament hafif zinciri, enflamatuvar belirteçler, laktat dehidrojenaz/albümin oranı, trombomodulin, mikroRNA, nükleosit difosfat kinaz A, α2-spektrin, sitokinler, ubikuitin C terminal hidrolaz-L1, süperoksit dismutaz, hücresel fibronektin, kopeptin, apolipoprotein C3 ve çoklu belirteç panelleri .İnme sonrasında kan-beyin bariyerini geçen glial veya nöronal proteinlerin yavaş salınımı, erken tanıyı engellemektedir. Beyin dokusu tiplerinin karışıklığı ve farklılığının yanında bunların fizyolojisinin tamamen bilinmemesi inme spesifik biyobelirteçlerinin az sayıda olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle halen ideal bir inme biyobelirteci bulunmamaktadır. Biyobelirteçlerin birçoğu bağımsız tanı ve prognostik değerler göstermesine rağmen, tanıda en büyük katkı çoklu panellerden sağlanabilecek gibi görünmektedir. Yeni kitlerin geliştirilmesi ve kitlerin ölçüm yöntemlerinin standardize edilmesi biyobelirteç kullanımının önünü açacaktır. İnme biyobelirteçlerinin keşfi için yapılan araştırma gayretleri tedavi kalitesini ve hasta sonuçlarını büyük ölçüde düzeltecektir.Stroke is a clinically defined syndrome of acute, focal neurological deficits attributed to vascular damage of the central nervous system. Clinical findings last more than 24 hours. It is the third cause of morbidity and mortality. All ages are at risk for stroke. There are two types of stroke: ischemic stroke and hemorrhagic stroke. Diagnosis is made by clinical evaluation and neuroradiological findings. Stroke biomarkers are needed in the prediction and differential diagnosis of stroke in radiologically normal stroke cases. The main biomarkers of stroke are: S100 calcium-binding protein B, glial fibrillary acidic protein, neuron-specific enolase, matrix metalloproteinase 9, phospholipase A2-associated lipoprotein, asymmetric dimethylarginine, NMDA receptor peptides and antibodies, Parkinson's disease protein 7, brain natriuretic peptide, C-reactive protein, D-dimer, fibrinogen, serum β-synuclein, neurofilament light chain, inflammatory markers, lactate dehydrogenase/albumin ratio, thrombomodulin, microRNA, nucleoside diphosphate kinase A, α2-spectrin, cytokines, ubiquitin C terminal hydrolase-L1 , superoxide dismutase, cellular fibronectin, copeptin, apolipoprotein C3 and multi-marker panels .The slow release of glial or neuronal proteins that cross the blood-brain barrier after stroke prevents early diagnosis. The confusion and diversity of brain tissue types, as well as the lack of complete knowledge of their physiology, result in a low number of stroke-specific biomarkers. Therefore, there is still no ideal stroke biomarker. Although many biomarkers show independent diagnostic and prognostic values, the greatest contribution to diagnosis seems to be provided by multiple panels. Developing new kits and standardizing the measurement methods of the kits will pave the way for the use of biomarkers. Research efforts to discover stroke biomarkers will greatly improve treatment quality and patient outcomes.