Koroner Kollateral Gelişiminin Fizyolojisi ve Gelişim Mekanizmaları - İnci, Yusuf (Aterosklerotik Koroner Arter Hastalığı ve Koroner Kollateral Dolaşımın Klinik Önemi, 2024)
Koroner kollateral dolaşım , koroner arter hastalığında tıkanma veya daralma olduğunda alternatif kan akımı sağlayarak miyokardın korunmasında kritik bir rol oynar. Bu dolaşım, doğal bir bypass işlevi görerek iskemik bölgelerde oksijen ve besin maddesi taşır. Koroner kollateral dolaşımın klinik önemi, özellikle akut miyokard enfarktüsünde ve kronik koroner arter hastalığında belirgindir. İyi gelişmiş kollateral dolaşım, kardiyak performansı korur, iskemiye bağlı hasarı sınırlar ve enfarktüs boyutunu küçültür.Kollateral gelişimi, endotel hücrelerinin ve vasküler düz kas hücrelerinin katıldığı kompleks bir süreçtir. Bu süreçte, mekanik stres, hipoksi ve anjiyogenik faktörler gibi uyaranlar kollateral damarlanmayı tetikler. Özellikle vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) ve fibroblast büyüme faktörü (FGF) gibi moleküller kollateral arterlerin gelişiminde önemli rol oynar.Kollateral dolaşımın klinikte değerlendirilmesi, genellikle anjiyografi ve invaziv yöntemlerle yapılır. Non-invaziv görüntüleme yöntemleri ise klinik pratikte giderek artan bir rol oynamaktadır. Kollateral akımın varlığı ve etkinliği, uzun vadede hastaların yaşam kalitesini ve sağkalım oranlarını artırabilir. Tedavi yaklaşımları açısından kollateral dolaşımı artırmak amacıyla farmakolojik ve cerrahi stratejiler araştırılmaktadır. Sonuç olarak, Koroner kollateral dolaşım, kalp krizi ve koroner arter hastalığı gibi durumlarda sağkalımı etkileyen önemli bir faktördür.Coronary collateral circulation plays a critical role in protecting the myocardium by providing alternative blood flow in cases of coronary artery occlusion or stenosis. This circulation acts as a natural bypass, delivering oxygen and nutrients to ischemic regions. The clinical significance of coronary collateral circulation is particularly evident in acute myocardial infarction and chronic coronary artery disease. Well-developed collateral circulation preserves cardiac performance, limits ischemic damage, and reduces infarct size.Collateral development is a complex process involving endothelial cells and vascular smooth muscle cells. Mechanical stress, hypoxia, and angiogenic factors act as stimuli for collateral vessel formation. Notably, molecules such as vascular endothelial growth factor (VEGF) and fibroblast growth factor (FGF) play a key role in the development of collateral arteries.The evaluation of collateral circulation in clinical settings is typically done using angiography and invasive methods, though non-invasive imaging techniques are increasingly being used in clinical practice. The presence and efficacy of collateral flow can improve long-term patient outcomes, enhancing quality of life and survival rates. In terms of treatment approaches, pharmacological and surgical strategies are being explored to enhance collateral circulation. In conclusion, coronary collateral circulation is an important factor influencing survival in conditions like heart attack and coronary artery disease.