Çocuklarda Akut Enfeksiyöz İshaller - İnaltekin, Ayşe; İnaltekin, Mehmet (Halk Sağlığında Güncel Derlemeler VI-Güz, 2024)
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’ne göre akut ishal günde üç veya daha fazla gevşek veya sıvı dışkılamanın 3 veya daha fazla gün ve 14 günden az bir süre boyunca devam etmesidir. Akut çocukluk çağı ishalinin akut sulu ishal, akut kanlı ishal ve peristan (dirençli) ishal olmak üzere üç ana formu vardır ve bunların hepsi potansiyel olarak yaşamı tehdit edicidir ve farklı tedavi süreçleri gerektirir. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,7 milyar çocuk ishalden etkilenmektedir. İshal, 5 yaş altı çocuklarda yetersiz beslenmenin önde gelen nedenlerinden biridir. İshalli hastalıklar 1-59 aylık çocuklarda üçüncü önde gelen ölüm nedenidir. İshalli hastalıkların önemli bir kısmı güvenli içme suyu, yeterli sanitasyon ve hijyenle önlenebilir. Ayrıca rotavirüs, akut enfeksiyöz ishallerin başta gelen nedenlerinden olup rotavirüs aşısının uygulanması ishalli hastalıklardan korunmada etkili bir önlemdir. Aşının dünya genelinde uygulanmasıyla birlikte 5 yaş altı çocuklarda ishale bağlı hastane yatışlarında ve ölümlerinde önemli bir azalma olmuştur. Akut enfeksiyöz ishaller çocuklarda hem önlenebilir hem de tedavi edilebilir bir ölüm nedeni olması açısından çok önemli bir konudur. Bu derleme ile 5 yaş altı çocuklarda önemli bir halk sağlığı yükü olmaya devam eden akut enfeksiyöz ishalli hastalıklar ve önleme konusunda yapılabilecekler hakkında genel bilgiler verilmesi amaçlanmaktadır.According to the World Health Organization (WHO), acute diarrhea is the passage of three or more loose or liquid stools per day for 3 or more days and less than 14 days. There are three main forms of acute childhood diarrhea: acute watery diarrhea, acute bloody diarrhea, and persistent diarrhea, all of which are potentially life-threatening and require different treatment processes. Approximately 1.7 billion children worldwide are affected by diarrhea each year. Diarrhea is one of the leading causes of malnutrition in children under 5 years of age. Diarrheal diseases are the third leading cause of death in children aged 1-59 months. A significant portion of diarrheal diseases can be prevented with safe drinking water, adequate sanitation, and hygiene. In addition, rotavirus is a leading cause of acute infectious diarrhea, and rotavirus vaccination is an effective measure to protect against diarrheal diseases. With the implementation of the vaccine worldwide, there has been a significant decrease in diarrhea-related hospitalizations and deaths in children under 5 years of age. Acute infectious diarrhea is a very important issue as it is both a preventable and treatable cause of death in children. This review aims to provide general information about acute infectious diarrheal diseases, which continue to be a significant public health burden in children under 5 years of age, and what can be done to prevent them.