Tatlı Su Akvaryum Balıklarının Üreme Davranışları, Ortamı ve Materyal Seçimleri - Öz, Meryem; Şahin, Dilek; Öz, Ünal; Aral, Orhan (Su Ürünleri ve Ziraatte Yenilikçi Yaklaşımlar: Sürdürülebilirlik, Teknoloji ve Ekolojik Stratejiler-Güz, 2024)
Sucul yaşamın gözlemlenebilmesi temeline dayanan akvaryum balıkları hobisi, günümüzde önemli ticaret hacmine sahip bir sektörün gelişmesine neden olmuştur. Akvaryum düzenleme uygulamaları, sucul canlıların doğal yaşam ortamlarındaki koşullarının, en yakın biçimde uygulanabilme hedefini sağlamaya yöneliktir. Böylece yetiştiriciliği hedeflenen tür, tüm yaşamsal ihtiyaçlarının karşılanabildiği ortamlar sağlanarak kontrollü koşullar altında yetiştirilmektedir. Balıklarda üreme şekilleri; ovipar (dış döllenme, dış gelişme), ovovivipar (iç döllenme, dişi vücudunda gelişme ve dişiden beslenmeme) ve vivipar (iç döllenme, iç gelişme, dişiden beslenme) olarak üç farklı şekilde tanımlanmaktadır. Akvaryum balıklarında üreme davranışları olarak, dış ortama bırakma-saçma, ağızda kuluçka yapma, yumurta dizme, yuva yapma, saklı alanlara yumurta bırakma, canlı doğurma gibi davranış şekilleri ve ayrıca aktif/pasif koruma özellikleri görülmektedir.Tatlı su akvaryum balıklarının üretiminde kullanılan materyalleri başlıca su bitkileri, ağaç kökleri, kum, çakıl ve kayalar gibi zemin materyalleri oluşturmaktadır. Doğal bitkiler ve yapay bitki benzeri materyaller; japon balığı, koi balığı gibi sazan türleri, lepistes, moli, kılıçkuyruk gibi canlı doğuran türleri, beta ve gurami gibi labirentli balıklar için kullanılmaktadır. Kum, çakıl ve kaya benzeri materyaller, bazı çiklit balığı türlerinde tercih edilirken, kaya kovukları, boş deniz kabukları ve toprak kaplar ise bazı çiklit balığı türleri ile cüce vatoz türleri için uygulanmaktadır. Akvaryum balıklarının üretiminde, türlerin adaptasyonu için doğadaki koşullara yakın ortamlar oluşturulması gereklidir. Türe özgü koşulların sağlanması ile sucul canlılar yaşam evrelerinin tümünü kontrollü koşullar altında sürdürebilmektedir. Bu anlamda türlerin, ekolojik isteklerinin belirlenerek gerekli donanıma sahip ortamların oluşturulması önem taşımaktadır. Bu çalışmada, süs balıkları sektöründe ekonomik önemi olan bazı akvaryum balıklarının üreme davranışları, üreme ortamı ve materyal seçimleri derlenmiştir.