Diyarbakır’ın Hayvancılık Potansiyeli - İpçak, Hasan Hüseyin (Diyarbakır’ın Tarım Potansiyeli ve Gelişimi, 2024)
Diyarbakır ilinde hayvancılık tarımsal üretim içinde önemli yer tutmaktadır. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği genellikle ekstansif koşullarda yaygın bir şekilde yapıldığı Diyarbakır’da son yıllarda organik arı ve tavuk yetiştiriciliği yeni hayvancılık faaliyetleri olarak rağbet görmektedir. İpekböcekçiliği faaliyeti ile ipek üretiminde 44,2 ton ile (2023 yılı) Türkiye’de ilk sırada bulunan Diyarbakır, manda varlığı bakımından ise 2. Sıradadır. Diyarbakır ilinde toplam 29.347 adet büyükbaş, 7.142 adet küçükbaş, 49 adet tek tırnaklı ve 3.760 adet diğer hayvan türleri olmak üzere toplam 37.023 adet hayvancılık işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerin genel toplam içerisindeki dağılımı ise %72.82 oranında büyükbaş, %17.72 oranında küçükbaş, %0.12 oranında tek tırnaklı ve %9.33 oranında diğer hayvan türlerinin yetiştirildiği işletmelerden oluşmaktadır. Büyükbaş hayvancılık işletmelerin yaklaşık % 52’si 1-10 arası baş, % 41’i 11-50 arası baş ve geriye kalanı ise 101 baş ve üzeri hayvan bulunduran işletmelerden oluşmaktadır. Küçükbaş hayvancılık işletmelerinin % 31’i 201-500 arası baş, % 30’u 10-100 arası baş, %26’sını 101-200 arası baş ve kalanı ise 500 baş ve üzeri hayvandan oluşmaktadır. Diyarbakır’da çoğunlukla İvesi, Akkaraman, Morkaraman, Zom koyunu ve melezi koyun ırkları ile kıl keçisi yaygın olarak yetiştirilen küçükbaş hayvan ırklarıdır. Diyarbakır’daki sığır yetiştiriciliğinin % 50’sinin süt, % 37’sinin kombine , % 11’nin besi ve % 2’sinin ise damızlık süt sığır sığırcılık işletmelerinden oluşmaktadır. Diyarbakır’da 2022 yılı verilerine göre 766.772 ton süt ve 76.778 ton kırmızı et üretimi meydana gelmiştir. Üretilen kırmızı etin %43,5’I büyükbaş (sığır ve manda) geri kalanı (%56,5) küçükbaş hayvanlardan elde edilmiştir. Bu kitap bölümünde Diyarbakır’ın mevcut hayvansal üretim potansiyeli detaylandırılacaktır. Bu bilgiler hayvancılığı, bölge ve ülkemiz hayvancılığı verileri ile karşılaştırmalı olarak incelenecek yorumlanacaktır. Livestock breeding has an important place in agricultural production in Diyarbakır province. Diyarbakır is a province where cattle and sheep breeding is generally carried out widely under extensive conditions. Besides Organic beekeeping and chicken rearing have become popular as new animal husbandry activities in recent years. Diyarbakır, which ranks first in Turkey in silk production with 44.2 tons (2023) through sericulture activities, ranks 2nd in terms of buffalo presence. There are a total of 37,023 livestock holdings in Diyarbakır province, including 29,347 cattle, 7,142 sheep, 49 equids and 3,760 other animal species. The distribution of these enterprises within the total consists of enterprises where 72.82% of cattle, 17.72% of sheep, 0.12% of equids and 9.33% of other animal species are raised. Approximately 52% of the cattle breeding enterprises consist of enterprises with 1-10 animals, 41% with 11-50 animals and the rest with 101 animals and above. 31% of the small livestock enterprises consist of animals between 201-500 heads, 30% consist of animals between 10-100 heads, 26% consist of animals between 101-200 heads and the rest consist of animals of 500 heads and above. Awasi, Akkaraman, Morkaraman, Zom sheep and their hybrids and hair goat are the small cattle breeds widely raised in Diyarbakır province. 50% of the cattle breeding in Diyarbakır consists of dairy, 37% combined, 11% fattening and 2% breeding dairy cattle enterprises. According to 2022 data, 766,772 tons of milk and 76,778 tons of red meat were produced in Diyarbakır. 43.5% of the red meat produced was obtained from bovine (cattle and buffalo) and the remaining (56.5%) was obtained from small ruminants. Current animal production potential of Diyarbakır will be detailed in this chapter. This information will be examined and interpreted comparatively with livestock, regional and country livestock data.