Diyarbakır’ın Sebzecilik Potansiyeli - Pirinç, Vedat; Akalp, Erhan (Diyarbakır’ın Tarım Potansiyeli ve Gelişimi, 2024)
Sebzeler; insan beslenmesi ve sağlık açısından önemi, tarım arazilerinin ekonomik olarak kullanılmasına sundukları katkıları, Dünya ve Türkiye ekonomisindeki konumu nedeniyle çok önemli bir gelir kapısıdır. Türkiye yaş sebze ve meyve üretiminde dünya sıralamasında üçüncü sırada yer almaktadır. Türkiye’nin coğrafik koşulları tüm sebze çeşitlerinin yetiştirilmesine olanak tanımaktadır. Diyarbakır ili de sahip olduğu avantajlı iklim yapısı ile sebze yetiştiriciliğinde önemli konumda yer almaktadır. Yöre, sebzecilik bakımından önemli bir potansiyele sahiptir. Türkiye genelinde olduğu gibi bu yörede de meyvesi yenilen sebzelerin üretim miktarı diğerlerine göre daha fazladır. İlde; karpuz, domates, kavun ve kuru Soğan türlerinde üretim yoğunluk kazanmıştır. İlin sembolü haline gelen Diyarbakır Karpuzu şehrin tanınmasında da önemli bir yere sahiptir. Bu sebzelerin üretimi özellikle Merkez-Bismil-Çınar-Ergani-Silvan-ÇermikÇüngüş ve Kulp’ta yoğunlaşmaktadır. Ergani geçiş bölgesi olduğu için sebzecilikte öncü ilçelerden biridir. Hem sebze üretim miktarı hem de üretilen sebze çeşitliliği diğer birçok ilçeye göre fazladır. Bölgede Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinin Bismil yöresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Örtüaltı yetiştiricliğinde en fazla hıyar ve domates yetiştirilmektedir. Merkezde bulunan ve Unesco kültür mirası kapsamında bulunan Hevsel Bahçeleri de önemli sebze üretim merkezlerinden biridir. Bölgede sanayi sebzeciliği; salça, konserve, turşu, kurutulmuş sebze ve çerezlik karpuz üretimi de ivme kazanmıştır. İl yerel sebze genotipleri bakımından da oldukça zengin olduğu (Lice domatesi, Diyarbakır karpuz ve kavunu, Lice soğanı, Çermik biberi, Yuvacık ve Şeyhkent patlıcanı vs) bilinmektedir Bu ürünlerin bazılarına coğrafi işaret belgesi alınmıştır. apılan yatırımlar sayesinde ildeki üretim modeli geleneksel aile işletmeciliğinden modern sebzecilik işletmesine geçişin başladığı görülmüştür. GAP’ ın devreye girdiği şu günlerde; İlde sulamaya açılacak yeni tarım alanlarının artacağı bölgeye yeni sebze tür çeşit sayısında artış olacağı düşünülmektedir. Sulama ile birlikte sebze üretim potansiyelinin artacağı; örtüaltı yetiştiriciliğinin, sanayi sebzeciliğinin, sebze tohumculuğunun ve fideciliğin tarımsal bir sektör olarak gelişeceği düşünülmektedir. Sebze ürünlerinin değerlendirilmesi açısından, İlin Ortaduğu ülkelerine yakınlığı nedeniyle ürünleri ihraç etmede güçlü bir Pazar olarak değerlendirilmektedir. As the case throughout Türkiye, the amount production of edible-fruits of vegetables in this region is higher than others. In the city; production of watermelon, tomato, melon and onion types has increased in. Diyarbakır Watermelon, which has become the symbol of the province, also has an important place in the recognition of the city. The growing of these vegetables are common especially in Center-Bismil-Çınar-Ergani-Silvan-Çermik- Çüngüş and Kulp towns. Since Ergani is a transition region, it is one of the leading districts in vegetable growing. Both the amount of vegetable production and the variety of vegetables produced are higher than many other districts. It is seen that greenhouse vegetable cultivation in the region is common in Bismil region. Cucumber and tomato are mostly grown in greenhouse. Hevsel Gardens, located in the center included in UNESCO Cultural Heritage, and it is one of the important vegetable production centers. Industrial vegetable growing in the region; The production of tomato paste, canned food, pickles, dried vegetables and snack watermelons has also accelareted. It is known that the province is very rich in terms of local vegetable genotypes (Lice tomato, Diyarbakır watermelon and melon, Lice onion, Çermik pepper, Yuvacık and Şeyhkent eggplant, etc.) Some of these products get geographical indication certificates. Thanks to the investments made, it has been observed that the production model in the province has begun to transition from traditional family vegtable growing to modern vegetable growing business. When GAP (South-east Anatolian Project) comes into play; It is thought that new agricultural areas will be increased with irrigation in the province and, in parallel of this, there will be an increase in the number of new vegetable species in the region. It is thought that by irrigation; potential of vegetable production, greenhouse cultivation, industrial vegetable growing, vegetable seed growing and seedlings of vegetable will develop as agricultural sectors. In terms of the evaluation of vegetable products, the province is considered a strong market for exporting products due to its proximity to its partners such as Middle-east countries.