Yaşlılıkta Kriz ve Yas - Boğan, Fatma (Geriatrik Bakım, 2024)
Kriz ve yas, insan yaşamında önemli yer tutan, bireyin psikolojik dengesini ve sağlığını önemli ölçüde etkileyen süreçlerdir. Kriz, bireyin ani ve beklenmedik bir olay nedeniyle şiddetli stres yaşaması ve başa çıkma mekanizmalarının yetersiz kalması durumunu ifade eder. Bu olaylar bireyin iç dengesini (homeostazi) bozar. Bireylerin özellikle yaşlılık dönemlerinde krizlere karşı daha savunmasız olduğu gözlemlenmektedir. Yaşlı yetişkinlerin kriz deneyimi, fiziksel ve bilişsel işlevlerdeki düşüşler, sosyal rollerdeki değişiklikler ve bağımsızlığın kaybı gibi faktörler nedeniyle daha karmaşık hale gelmektedir. Yas, kaybın ardından yaşanan doğal bir süreçtir ve sıklıkla sevilen birinin ölümüyle birlikte görülmektedir. Freud'un (1917) çalışmalarında açıkladığı gibi yas süreci, bireyin kaybı kabul etme ve hayata yeniden uyum sağlama çabalarını içermektedir. Yaşlılıkta yas süreci, fiziksel ve bilişsel zayıflık, sosyal izolasyon ve bağımlılık da eşlik ettiğinde daha da zor olabilmektedir.Kriz ve yas müdahalelerinin amacı, bireylerin kriz veya kayıp öncesi işlevselliklerini yeniden kazanmalarına veya daha yüksek düzeyde işlevsellik elde etmelerine yardımcı olmaktır. Kriz müdahalesi; ön değerlendirme, planlama, müdahale ve değerlendirme aşamalarından oluşur. Bu süreçte; bireylerin duygusal ifadelerini desteklemek ve sosyal destek sistemlerini harekete geçirmek önemlidir. Yas müdahalesi, bireyin kaybı kabul etme ve hayata yeniden uyum sağlama çabalarını içermektedir. Duygusal destek sağlamak, kişilere kayıpla nasıl baş edebileceklerini öğretmek ve sosyal bağları güçlendirmek yas sürecinde temel ve önemli müdahalelerdir. Crisis and grief are significant processes in human life that profoundly affect an individual's psychological balance and health. A crisis refers to a situation where an individual experiences intense stress due to a sudden and unexpected event, and their coping mechanisms are insufficient. Such events disrupt the individual's internal balance (homeostasis). It is observed that individuals, especially in their elderly years, are more vulnerable to crises. The experience of crises in older adults becomes more complex due to factors such as declines in physical and cognitive functions, changes in social roles, and loss of independence. Grief is a natural process that follows a loss, often seen in conjunction with the death of a loved one. As explained in Freud's (1917) work, the grieving process involves the individual's efforts to accept the loss and readjust to life. In old age, the grieving process can be more challenging when accompanied by physical and cognitive frailty, social isolation, and dependency.The goal of crisis and grief interventions is to help individuals regain their functionality prior to the crisis or loss, or to achieve a higher level of functionality. Crisis intervention consists of stages such as preliminary assessment, planning, intervention, and evaluation. During this process, it is important to support individuals' emotional expressions and activate their social support systems. Grief intervention involves efforts to help individuals accept the loss and readjust to life. Providing emotional support, teaching individuals how to cope with loss, and strengthening social bonds are fundamental and essential interventions during the grieving process.