Kas ve İskelet Sistemi Hastalıklarında Kök Hücre Uygulamaları - Toros, Pelin (Kas İskelet Sistemi ve Kemik Sağlığı, 2024)
Osteoporoz, osteoartrit, dejeneratif disk hastalığı, sarkopeni gibi kas-iskelet sistemi hastalıkları yaşlanan popülasyonda büyük zorluklara yol açmaktadır. Ağrı, işlevsel gerileme ve egzersiz toleransında azalmayla birlikte günlük aktivitelerini yerine getirmede uzun vadeli veya kalıcı eksikliklere neden olmaktadır. Mevcut stratejiler ağrıyı hafifletmeye odaklanırken, hücre bazlı tedaviler benzersiz etki mekanizmaları ve rejenerasyon üzerindeki etkileri nedeniyle son yıllarda önemli ilgi görmektedir. Kas-iskelet sistemi, dikkate değer rejeneratif yeteneklere sahip dokuları içermektedir. Kemik ve kas, yaşam boyu mikro hasara uğrar, ancak vücuda günlük aktiviteler için ihtiyaç duyduğu desteği sağlamaya devam eder. Kas-iskelet sisteminin rejeneratif kapasitesi, farklı anatomik bölmelerinde bulunan mezenkimal kök hücrelerin osteoblastlar, kondrositler, miyositler gibi işlevsel hücreler oluşturmak için çeşitli dokuları progenitor hücrelerle doldurabilir. Ancak, yaşlanmayla ve osteoartrit veya osteoporoz gibi kas-iskelet sisteminin belirli bozukluklarında, mezenkimal kök hücrelerin bu rejeneratif kapasitesi kaybolmuş veya yağ hücreleri, fibroblastlar gibi işlevsel olmayan hücre tiplerinin üretimi yönünde yönlendirilmiş gibi görünmektedir. Bu sebeple, mezenkimal kök hücrelerin kas-iskelet sistemi hastalıklarının tedavisi için klinik uygulamalarda kullanımı giderek artmakta olup, mezenkimal kök hücrelerin “ilk nesil”, minimal manipülasyona uğramış ve homolog bir amaç için kullanılan otolog kök hücreler olarak tanımlanmaktadır. Bu bölümde, kas – iskelet sistemi hastalıkları için hücre bazlı tedavilerin kullanmasına yönelik mevcut deneysel girişimler vurgulanmakta ve farklı hücre tiplerinin özellikle sınırsız çoğalma potansiyelleri ile indüklenmiş pluripotent kök hücrelerle ilgili bu alanda önemli ilerlemeler kaydedilmektedir. Ancak, bu hücrelerin klinik olarak uygulanabilir olması için güvenlikleriyle ilgili önemli engellerin aşılması gerekmektedir. Bu bölümde, kas-iskelet sistemindeki mezemkimal kök hücrelerin doku kaynakları ve alt popülasyonları, doku rejenerasyonu için bir ön koşul olarak anti-inflamatuar etkilerinin mekanizmalarını, mezenkimal kök hücrelerin farklı kas-iskelet patolojilerini, özellikle osteoporoz ve osteoartritteki rolüne ilişkin rejeneratif tıptaki güncel uygulamaları incelenmektedir.