Kas İskelet Sistemi Hastalıklarında Biyobelirteçler - Akar, Gül; Şengül Bağ, Fatma (Kas İskelet Sistemi ve Kemik Sağlığı, 2024)
Kas-iskelet sistemi hastalıklarında biyobelirteçlerin tanı, prognoz ve tedavi takibindeki kritik rollerini ele aldığımız bu bölümde ekstraselüler matriks (ECM) metabolitleri, inflamatuar sitokinler/kemokinler ve ağrıyla ilişkili nöropeptitler olmak üzere biyobelirteçler üç ana başlıkta toplanmıştır. Kas-iskelet sistemi hastalıkları, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren rahatsızlıklardır. Bu hastalıkların patofizyolojisinin karmaşıklığı, biyobelirteçlerin erken tanı ve hastalık ilerleyişinin izlenmesinde kullanılmalarını giderek daha önemli hale getirmektedir. ECM bileşenleri olan kollajenler, proteoglikanlar ve glikozaminoglikanlar, dokuların yapısal bütünlüğünün korunmasında ve hastalık süreçlerinde merkezi bir rol oynamaktadır. İnflamatuar sitokinler ve kemokinler, özellikle romatoid artrit (RA) ve osteoartrit (OA) gibi dejeneratif hastalıklarda inflamasyon ve doku yıkımına katkıda bulunur. Ağrıyla ilişkili nöropeptitler ise bu hastalıkların neden olduğu kronik ağrının gelişiminde önemli bir rol oynar. Çalışmada ayrıca, biyobelirteçlerin tedavi hedeflerinin belirlenmesine ve tedavi etkinliğinin izlenmesine olanak tanıyarak kişiselleştirilmiş tıbbın gelişimine katkıda bulunabileceği vurgulanmıştır. In this chapter, in which we discuss the crucial role of biomarkers in the diagnosis, prognosis and treatment monitoring of musculoskeletal disorders, biomarkers are summarised under three main headings: Extracellular Matrix Metabolites (ECM), Inflammatory Cytokines/Chemokines and Pain- Related Neuropeptides. Musculoskeletal disorders are diseases that affect millions of people worldwide and have a major impact on quality of life. The complexity of the pathophysiology of these diseases makes the use of biomarkers for early diagnosis and monitoring of disease progression increasingly important. The ECM components collagens, proteoglycans and glycosaminoglycans play a central role in maintaining the structural integrity of tissues and in disease processes. Inflammatory cytokines and chemokines contribute to inflammation and tissue destruction, particularly in degenerative diseases such as rheumatoid arthritis (RA) and osteoarthritis (OA). Pain-related neuropeptides play an important role in the development of chronic pain caused by these diseases. The study also highlights that biomarkers can contribute to the development of personalized medicine by enabling the identification of treatment targets and the monitoring of treatment efficacy.