Aydın Sancağı’nda İtalyan İşgali - Çelebi, Mevlüt (Milli Mücadelede Aydın Sancağı, 2024)
19. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan milliyetçi hareketler, yeni devletlerin doğmasına yol açtı. İmparatorluklara karşı verilen bağımsızlık savaşları sonucu kurulan millî devletler, kısa bir süre sonra yayılmacı hedefler gütmeye başladılar. İtalya da bu devletlerden birisidir. Avrupa’nın büyük devletleri arasına en son giren İtalya da Osmanlı Devleti topraklarını hedef coğrafya olarak belirledi. Bunun ilk uygulaması olarak fazla zorluk çekmeden Trablusgarp’a yerleştikten sonra gözünü batı Anadolu bölgesine dikti. İtalya’nın I. Dünya Savaşı’na girmesinde bu bölgeye yerleşme isteği de etkili oldu. İngiltere ve Fransa ile imzaladığı gizli antlaşmalarla Antalya’dan İzmir’e kadar geniş bir bölgenin kendisine vaat edilmesini sağladı. I. Dünya Savaşı sonunda verilen pek çok söz gibi İtalyanlara yapılan vaatler de göz ardı edildi. Bunun üzerine İtalyanlar, Müttefiklerinden bağımsız bir Türkiye siyaseti izlediler. Bu siyasetin uzantısı olarak Antalya ile başlayan işgal hareketine giriştiler. İtalyan işgalleri, 1919’da Aydın sancağına bağlı olan Söke ve Çine’yi de içine alacak şekilde genişledi. İtalyanlar buralarda da genel işgal siyasetlerini takip ederek, Türklerin dostluk, güven ve kalplerini kazanmaya çalıştılar. Böylece işgal bölgelerini en azından yarı sömürge haline getirmek, bu olmazsa mümkün olduğunca uzun süre işgal bölgesinin zenginliklerinden faydalanmak istediler. Ancak Anadolu’da Mustafa Kemal Paşa liderliğinde başlayan ve “Tam Bağımsızlık” anlayışıyla verilen Mill3i Mücadele hareketi aynı zamanda İtalya’ya karşı da yürütülmekteydi. Bu savaşın başarıya ulaşması İtalyanlar üzerinde de caydırıcı oldu. İtalyanlar, Türkler tarafından silahla gönderilmektense kendiliklerinden gitmeyi tercih ederek işgal bölgelerini boşalttılar.